Bij een conflict draait veel om bewijs. Hoe zag een situatie eruit op een bepaald moment? Welke schade was zichtbaar? Wat stond er op een website of in een ruimte? Een gerechtsdeurwaarder kan zulke feiten onafhankelijk vastleggen in een proces-verbaal van constatering.

Sinds 1 januari 2025 heeft dit instrument een duidelijkere wettelijke positie gekregen binnen het vernieuwde bewijsrecht. Het proces-verbaal van constatering is officieel opgenomen in de Gerechtsdeurwaarderswet.

Wat is een proces-verbaal van constatering?

Een proces-verbaal van constatering is een schriftelijke vastlegging van feiten die de gerechtsdeurwaarder persoonlijk waarneemt. De deurwaarder beschrijft wat hij ziet, hoort of op een andere objectieve manier constateert.

Het gaat om feiten. De gerechtsdeurwaarder bepaalt niet wie juridisch gelijk heeft en geeft in het proces-verbaal geen oordeel over aansprakelijkheid.

Wanneer kan een constatering nuttig zijn?

Een constatering kan bijvoorbeeld worden gebruikt om de staat van een pand vóór of na werkzaamheden vast te leggen, zichtbare schade te documenteren, een feitelijke situatie op locatie te beschrijven of digitale informatie op een bepaald moment vast te leggen.

Het document kan later worden ingebracht als bewijsmiddel wanneer tussen partijen discussie ontstaat over wat er feitelijk is gebeurd of aanwezig was.

Wat veranderde per 1 januari 2025?

Met het vernieuwde bewijsrecht kreeg het proces-verbaal van constatering een formele plek in de Gerechtsdeurwaarderswet. Daarmee is de juridische positie van dit instrument versterkt en is duidelijker vastgelegd welke rol de gerechtsdeurwaarder heeft bij het onafhankelijk verzamelen en vastleggen van feiten.

Ook biedt het vernieuwde bewijsrecht onder voorwaarden extra mogelijkheden rond een gerechtelijke plaatsopneming of constatering. Welke mogelijkheden in een concreet geval bestaan, hangt af van de opdracht en de juridische procedure.

Waarom een gerechtsdeurwaarder inschakelen?

Een gerechtsdeurwaarder heeft een onafhankelijke publieke rol en is gewend om feitelijk en nauwkeurig verslag te doen. Dat kan van waarde zijn wanneer later discussie ontstaat over de betrouwbaarheid van foto’s, verklaringen of andere eigen vastleggingen van partijen.

Is een proces-verbaal hetzelfde als een deskundigenrapport?

Nee. Een deskundige kan bijvoorbeeld een technisch oordeel geven over de oorzaak van schade. Een gerechtsdeurwaarder legt bij een constatering vooral vast wat feitelijk wordt waargenomen. Soms kunnen beide vormen van bewijs naast elkaar nuttig zijn.

Voorkomen is vaak beter dan achteraf bewijzen

Een constatering is vooral sterk wanneer vooraf al duidelijk is dat discussie kan ontstaan. Denk aan een verbouwing, oplevering, schadegeval of zakelijke situatie waarin de feitelijke toestand later moeilijk te reconstrueren is.

Wilt u een situatie onafhankelijk laten vastleggen? AGIN Otten kan met u beoordelen of een proces-verbaal van constatering passend is en welke voorbereiding nodig is.